TA’LIM SIFATINI OSHIRISH VA ILMIY SALOHIYATNI RIVOJLANTIRISHGA E’TIBOR

Iste’dodli yoshlarni izlab topish va ularni maqsadli tarbiyalash borasidagi ishlarni kuchaytirish kerak. Ilmni, tarbiyani to‘g‘ri qilsak, hamma sohalarni malakali mutaxassislar o‘zlari rivojlantiradi.

Sh.M.Mirziyoyev

Istalgan jamiyat, davlat, millat, xalq rivojida o‘sha jamiyat kishilarining bilimi, tafakkur darajasi, bilimlaridan amaliy foydalana olish malakasi muhim o‘rin tutadi. O‘zbek xalqi azaldan bu mantiqni to‘g‘ri uqqan. Jahonda deyarli barcha fan asoslarining tamal toshini o‘rta osiyolik olimlar qo‘ya olganligi fikrimizni dalillaydi. Ilmni, ilmlilarni, iqtidorlilarni qadrlash, yuzaga chiqarish masalasiga mustaqillikka erishganimizdan keyin yanada ko‘proq e’tibor qaratildi, desak mubolag‘a bo‘lmas.   

Hozirda mamlakatimizda oliy ta’lim tizimini tubdan takomillashtirish, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish borasidagi ustuvor vazifalarga mos kadrlar tayyorlash: oliy ta’lim tizimining mazmun-mohiyatini milliylik zaminidan uzilmagan holda jahon standartlariga moslash, xalqaro darajaga olib chiqish, o‘z sohasida boshqalarga yo‘l ko‘rsata oladigan, mustaqil yo‘li, fikri bo‘lgan yuksak malakali mutaxassislar tayyorlash eng asosiy masalaga aylandi.

Tabiiyki, bunday holatda asl ustoz-muallimlarga ham ehtiyoj, ham talab ortadi. Zero, yosh avlodga ta’lim-tarbiya berish, ularni barkamol shaxslar sifatida voyaga yetkazishda ustoz-murabbiylarning o‘rnini hech narsa bilan qiyoslab yoki almashtirib bo‘lmaydi. Jamiyatning ta’lim oldiga qo‘ygan ijtimoiy buyurtmasini bajarish, ya’ni kelajak egalari bo‘lmish o‘g‘il-qizlarimizning dunyoni anglashigа ko‘mak berish, ularni ilm-u fan olamiga olib kirish va yuksaltirishdek ulug‘ vazifani obro‘-sharaf bilan ado etish o‘qituvchi zimmasida.

Ha, milliy tabiatli, bilimdon va aqlli, mehnatsevar farzand nafaqat ota-onaning, balki jamiyatning eng katta boyligidir.

Keyingi yillarda mamlakatimizda ta’lim-tarbiyaga jiddiy e’tibor qaratilayotgani yurt fidoiylari qatorida biz – oliy   ta’lim professor-o‘qituvchilarini ham mamnun etmoqda va zimmamizga mas’uliyat yuklamoqda.

Joriy yilning 24-mayida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoev Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universitetining bir guruh olimlar va iqtidorli talaba-yoshlari bilan uchrashdilar. Mazkur tadbir bizda yurtboshining  O‘zbekistondagi har bir professor-o‘qituvchi bilan yuzma-yuz muloqoti kabi  ajib taassurot qoldirdi.

Davlatimiz rahbarining yurtimizda ilm-fanni tubdan rivojlantirish, yuksak natijadorlikka yo‘naltirilgan ixtisosliklar bo‘yicha milliy laboratoriyalar tizimini yaratish, ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish, xalqaro reyting tizimlarida mamlakatimiz fani nufuzini ko‘tarish bo‘yicha bayon etgan g‘oyalari, shuningdek, bir qator tashabbuslari ilm ahlining ko‘nglidagi gaplar bo‘ldi. Jumladan, O‘zbekiston Milliy universiteti negizida ilmiy maktablar yaratish, nanotexnologiyalar, materialshunoslik, yarimo‘tkazgichlar fizikasi, biofizika va bioximiya, biotexnologiyalar uchun olimlar avlodini shakllantirish bo‘yicha berilgan takliflar oliy ta’limning har bir yo‘nalishida ana shunday tashabbuskorlikni o‘ylab ko‘rish, amalga oshirish vaziyatini yuzaga keltirdi.

Mazkur uchrashuvda to‘rtta yo‘nalish bo‘yicha doimiy komissiyalar tuzishga kelishib olindi.    

Birinchi komissiya ilmiy-tadqiqot muassasalari faoliyatini doimiy tahlil qilib, mavjud muammolarni bartaraf etishga amaliy yordam ko‘rsatadi.

Ikkinchi komissiya oliy ta’lim muassasalaridagi o‘quv jarayoni hamda ta’lim sifatini tahlil qiladi va unga baho beradi.

Uchinchi komissiya oliy o‘quv yurtlaridagi ma’naviy-ma’rifiy ishlar, 5 ta tashabbusning amalga oshirilishini tahlil etadi.

To‘rtinchi komissiya oliy ta’lim va ilm-fan sohasida salmoqli yutuqlarga erishgan xorijdagi vatandoshlarimizni yurtimizda mutaxassisligi bo‘yicha faoliyatga jalb qilish bo‘yicha ish olib boradi.

Bugun biz faoliyat ko‘rsatayotgan OTMda yuqorida ko‘rsatilgan to‘rtta komissiya tahlil etishi zarur bo‘lgan vazifalarning dastlabki uchtasi bo‘yicha faol ishlar amalga oshirilmoqda.

Uchrashuvda olimlar, professor-o‘qituvchilarning ijtimoiy himoyasini kuchaytirish, talabalarga zamonaviy shart-sharoit yaratish, ular orasidan bo‘lajak ilm-fan vakillarini topib, kamolga yetkazish borasida bildirilgan fikrlar nafaqat O‘zMU jamoasini, balki respublikaning sog‘lom fikrli butun ziyoli pedagoglarini to‘lqinlantirib yubordi.

Ha, sobiq ittifoq davrida O‘zbekiston hayoti eng past darajani egallovchi agrar respublikalardan biri sifatida qayd etilgan bo‘lsa, keyingi salkam o‘ttiz yillik  tarixiy davr ichida ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan rivojlanib borayotgan mamlakatlar safidan o‘rin oldi. Farzandlari ilm, sport, san’at bilan dunyoga chiqishiga erishdi. Albatta, bunday muvaffaqiyatlarni yurtimizda olib borilgan oqilona siyosat, barqaror tinchlik, osoyishtalik ta’minlab turibdi.

Mazkur uchrashuvda izlanuvchan olimlarni rag‘batlantirish maqsadida ilmiy ishlanma yaratgan tadqiqotchiga doktorlik va uni amaliyotga tatbiq etgan izlanuvchiga tayanch doktorlik ilmiy darajasini beradigan binar (ikkitalik) himoya tizimini joriy etish, budjet mablag‘lari hisobidan stajor-tadqiqotchilar institutini tashkil etish bo‘yicha tavsiyalar berilishi ham ayni muddao bo‘ldi.

Shuningdek, keyingi yillarda ilm-fan va ta’lim sohasi xodimlari izchil rag‘batlantirilib kelinayotganligi; ilmiy xodimlarning oylik maoshlari o‘tgan yil  sentyabrdan o‘rtacha 25 foizga, joriy yil yanvaridan 20 foizga oshirilganligi;  iyuldan esa yana 25 foizga ko‘tarilishi statistika qilindi.

Yurt rahbari olim va pedagoglarning ijtimoiy sharoitlarini yanada yaxshilash masalalariga alohida e’tibor qaratib, ushbu amaliy choralarning mantiqiy davomi sifatida joriy yilning sentyabridan barcha davlat tashkilotlarida ilmiy-pedagogik faoliyat bilan shug‘ullanayotgan, ta’lim va ilm-fan sohasida faoliyat olib borayotgan fan nomzodlarining oylik maoshlariga 30 foiz, fan doktorlari uchun esa 60 foiz ustama haqi belgilashni taklif qildi.

Darhaqiqat, mamlakat, yurt kelajagi ko‘p jihatdan o‘qituvchining fidokorona  mehnatiga bog‘liq. O‘qituvchi qachon astoydil mehnat qiladi, ishga bor mehr-muhabbatini bag‘ishlaydi? Qachonki, uning ro‘zg‘ori tinch, to‘kis bo‘lsa, ya’ni oilasining moddiy ta’minoti yaxshilansa. Shu sabab yurtboshimiz olim va pedagoglarning ijtimoiy sharoitlarini yanada yaxshilash masalalariga alohida e’tibor qaratdi.

Xullas, mazkur uchrashuv mamlakatimiz ta’lim-tarbiya sohasida hayotda izchil tatbiq etilayotgan uzoq muddatli dasturlar, demokratik davlat va fuqarolik jamiyati qurish kontseptsiyasi amaliyoti uchun yana bir dasturilamal bo‘ldi.

Ertangi kunning munosib davomchilari bo‘lgan barkamol avlodni voyaga yetkazishni maqsad qilgan ekanmiz, oliy ta’lim tizimidagi bu kabi izchil o‘zgarishlar bizni yanada ko‘proq izlanishga, mehnat qilishga, zamon talabiga mos ta’lim sifati va samaradorligini oshirishga chorlaydi. Zero, bugungi rivojlanish va islohotlar jarayoni, bozor iqtisodiyoti sharoiti  ta’lim-tarbiya sohasiga yangicha yondashuvni, mutaxassislar tayyorlashni sifat jihatidan yuqori pog‘onaga ko‘tarishni taqozo etmoqda.

Jahonga eshik ochgan ona O‘zbekistonimiz, uning kelajagi yosh avlodning ta’lim-tarbiyasiga, millat uchun qayg‘urishiga, xalq va yurt taqdirini o‘ylashiga bog‘liq. Yosh avlodning ta’lim-tarbiyasiga esa siz-u biz–pedagog-xodimlar mas’ulmiz. Vaholanki, davlatmiz rahbari to‘g‘ri ta’kidlaganlaridek: “Ziyo nuri  oliygohdan boshlanadi.”

Shunday ekan, har birimiz o‘z sohamizda ta’lim sifatini oshirish va ilmiy salohiyatni rivojlantirishning samarali yo‘l va usullarini izlaylik.

 

BuxDU o‘zbek tilshunosligi kafedrasi professor-o‘qituvchilari: prof.Abuzalova M.Q., dotsentlar–Yo‘ldosheva D.N., Ahmedov A.R., Nazarova S.A., Toirova G.I., Hamroyeva Sh.M., o‘qituvchi: Rahimova N.