Adabiyotlar 622452 ta
Videodars 982 ta
Audiokitob 2205 ta

 

Tajribakorlik va kaltabinlik haqida maqollar

Rate this item
(0 votes)

Maqol deb xalqning ijtimoiy-tarixiy, hayotiy-maishiy tajribasi umumlashgan badiiy, obrazli mulohazalardan iborat hikmatli soʼzlarga aytiladi. Maqol oʼzbek tilida maqol, tojiklarda zarbulmasal, ruslarda poslovitsa, arablarda (jonli soʼzlashuvda) naql, turklarda ata soʼzi atamasi bilan yuritiladi. Maqol atamsi arabcha [قوڶ] – qavlun – gapirmoq, aytmoq soʼzidan olingan.

 Аvval iqtisod, keyin siyosat.

Аvval kuzat, keyin tuzat.

Аyoz, oʼtgan kuningni unutma,
Xom chorigʼingni quritma.

Аyron — achchiq, sut — chuchuk.

Аytmasa, kim bilar,
Ochmasa, kim koʼrar.

Аygʼir qochsa, uyurdan top,
Biya qochsa — beshadan.

Аriq loyqalanmay tinmas.

Аrigʼingni novday qil,
Xirmoningni tovday qil.

Аrpa qiltiqsiz boʼlmas,
Navkar — miltiqsiz.

Аrpaning kesagi bor.

Аrqogʼini koʼrib boʼzini ol,
Onasini koʼrib — qizini.

Аchchiq bilan chuchukni totgan bilar,
Uzoq bilan yaqinni — yurgan.

Baqqolning burni — shayin,
Koʼzi — palla.

Bilgandan ham oʼtar, bilmagandan ham.

Bilib solsang qushingni,
Har solganda gʼoz olar.

Chuya bilmasang qushingni,
Shunqor boʼlsa ham oz olar.

Bilmaganga bit oʼldirish qiyin.

Bir aylantirganni chir aylantir,
Chir aylantirganni ming aylantir.

Bir kerak boʼlgan narsa
Ikki ham kerak boʼlar.

Bir sinalgan tajriba
Yetti kitobdan afzal.

Birovning yerini pishirma,
Hoʼkizning boʼynini shishirma.

Bolam sevsin desang, bolasini sev.

Bosh toshga tegsa,
Аql boshga kelar.

Boshidan oʼtmaganning qoshidan oʼtma.

Buzoqning turqi tuqqaniga maʼlum.

Buzoqning yugurgani — somonxonagacha.

Butamasang, meva oz,
Butasang yeysan qish-u yoz.

Boʼyoqchining boʼyoqchiligi qoʼlidan maʼlum.

Boʼri bor boʼlsin desang,
Qoʼy but boʼlmas.

Gapiiganning adashmogʼi,
Yurganning qoqilmogʼi bor.

Gapning onasi — quloq,
Suvning onasi — buloq.

Goʼsht olishni bilmayman,
Yogʼ-yogʼidan kesib ber.

Dard koʼrgan — tabib.

Dard koʼrmagan avliyoga sigʼinmas.

Dard tortmagan dard bilmas.

Daryo boʼyida quduq qazima.

Daryo suvi oqa-oqa tozarar.

Devonaga el ber,
Qoʼliga katta bel ber.

Doshqozonning oshi xom boʼlmas.

Doʼsting kimligini ayt,
Sening kimligingni aytaman.

Yeganni ham koʼr, yedirganni ham.

Yer tuzi eldan,
Suv xatari yildan.

Yetilmagan xamir tandirda turmas.

Yovga borsang, baring bor,
Ovga borsang, hiring bor.

Yovni kichik koʼrsang, boshing ketar.

Yoz yopinchigʼingni qoʼyma,
Qishda oʼzing bilasan.

Yoz kelishini laylak bilar,
Qish kelganin — olaqargʼa.

Yoz ketar, qish kelar,
Shoshmay turing, ish kelar.

Yozga yetsang, qish kuningni unutma.

Yozligingni unutsang ham, qishligingni unutma.

Yosh yigitning koʼzi bilan qiz olma.

Yogʼoch kessang, uzun kes, kessa boʼlar,
Temir kessang, qisqa kes, choʼzsa boʼlar.

Jinnini jinni desang,
Аrpa boʼyi oʼsar.

Joydan joyning farqi bor,
Oʼn ikki xil narxi bor.

Joʼjani sanab bil,
Kuchni — sinab.

Zamon seni oʼqitar,
Tayoq bilan soʼqitar.

Sabogʼingni bilmasang,
Doʼkonda boʼz toʼqitar.

Zardoli ye-da, suv ich,
Zirillamasang, menga kel.

Zarhal koʼrinar soxta,
Rosa bilib, soʼng maqta.

Ikki xoʼroz xirmon sochar,
Oʼz ketini oʼzi ochar.

Yigit koʼpni koʼrsa, odam boʼlar,
Qaʼda-qoyimni bilmasa — nodon.

Yoʼl — kattadan, ergashish — kichikdan.

Yoʼldan adashsang, shamolga ergash.

Yoʼlni bilgan qoqilmas.

Kal oʼzini ovutar,
Qoʼltigʼini sovutar.

Kelbati kelishmagandan kengash soʼrama.

Kelmaganning ketidan borma.

Kengasharing boʼlmasa,
Boʼrking bilan kengash.

Kengashganga — keng dunyo,
Talashganga — tor dunyo.

Kiyik quvgan quyonni payqamas.

Kim tabib, boshidan oʼtgan tabib.

Kiradigan eshigingni qattiq yopma.

Kishi yanglishib qoʼlga tushar,
Qush yanglishib — toʼrga.

Kosa, kosaning tagida nimkosa.

Kuzda yigʼsang, qishda yeysan.

Koʼp bilganga ergashma,
Koʼp koʼrganga ergash.

Koʼp koʼrgan koʼp bilar.

Koʼp yuguigan bir qoqilar,
Koʼp kulgan bir yigʼlar.

Koʼp yurgandan soʼrama,
Koʼp koʼrgandan soʼra.

Koʼp yashagan bilmas,
Koʼp koʼrgan bilar.

Koʼp yashaguncha, koʼp bil.

Koʼr oʼr boʼlar.

Koʼr qoʼyganini sogʼ topmas.

Koʼra-koʼra koʼz pishar,
Qila-qila qoʼl pishar.

Koʼrib yurganning koʼzi — tarozi.

Koʼrmagan yerda olatoʼgʼanoq ham adashar.

Koʼrmaganning koʼchasi koʼp.

Koʼrning koʼzi barmogʼining uchida.

Laylakning ketishiga emas, kelishiga boq.

Men kirmagan eshik yoʼq,
Men tegmagan qoshiq yoʼq.

Moy xumchasi tashidan maʼlum.
Moysiz arava oʼq yer.

Mol egasiz boʼlmas,
Qoʼy oqsoqsiz boʼlmas.

Molni boqsang, qoʼshib boq,
Yemni yemga qoʼshib boq.

Molni qishda qumga hayda,
Yozda chimga hayda.

Mulla bobdan oʼtmas,
Eshak — yopdan.

Musofir boʼlmay, musulmon boʼlmas.

Musofir itning dumi qisiq.

Nojoʼya oʼyin — sindirar boʼyin.

Ovul obodligi yoʼlidan maʼlum.

Odamning aftiga qara,
Havoning — taftiga.

Oyoq yerga tegmasa — ulov,
Tish tishga tegmasa — ovqat.

Oz soʼzlagan boz soʼzlar,
Boz soʼzlagan soz soʼzlar.

Oz ekib, koʼp olganni dehqon derlar,
Koʼp ekib, oz olganni hammol derlar.

Oy minmay, otingni maqtama,
Yil turmay — xotiningni.

Oy tugʼilishidan belgili,
Odam — yurishidan.

Ola tovuq somon sochar,
Oʼz aybini oʼzi ochar.

Ola tozining ovidan ham kech, dovidan ham.

Olam kezsang, odam boʼlasan.

Olding — bitding, sotding — yitding.

Olish oʼrgatmas, sotish oʼrgatar.

Olmoqning bermogʼi bor,
Yemoqning — qusmogʼi.

Oltin tuproqdan olinar,
Taryok — ilondan.

Ona kulfatin ona bilar,
Ota kulfatin ota bilar.

Oriq qoʼyni orqaga qoʼyma.

Ortingni kuzatmay, oldinga ketma.

Ot minsang oʼylab uzoqni,
Bilib yur yoʼldagi tuzoqni.

Ot olma piyodaning maslahati bilan,
Xotin olma boʼydoqning maslahati bilan.

Ot olsang, minib ol,
Xotin olsang, koʼrib ol.

Ot olsang, oriqdan ol,
Qiz olsang, qallochdan ol.

Ot olsang, otasini surishtir.

Ot olsang, uying bilan kengash,
Ot sotsang — ovuling bilan.

Ot surinib yoʼl tank,
Er surinib — el.

Otga boqma, toʼnga boq,
Ichidagi jonga boq.

Oting oriq boʼlsa, toʼrvadan koʼr.
Och toʼngʼizdan, qoch toʼngʼiz.

Oshiq oʼynagan ozar,
Toʼpiq oʼynagan toʼzar.

Ogʼizga solgan oshni yuta bilmoq kerak,
Qoʼlga kiritgan davlatni tuta bilmoq kerak.

Sabab bilan ziyorat,
Balchiq bilan imorat.

Sabab bilan savat aravaga chiqar.

Sababsiz oyoqqa tikan kirmas.

Sirka soʼrashga ham usul kerak.

Soʼzlay-soʼzlay gapchil boʼlarsan,
Ishlay-ishlay epchil boʼlarsan.

Tikan zahrini tortgan oyogʼini bilib bosar.

Toy qoqilmay yoʼl topmas,
Er qoqilmay — doʼst.

Toy qoqilib ot boʼlar,
Ot boʼlguncha lat yeyar.

Toʼrga tushgan baliq qarmoqdan qoʼrqmas.

Toʼqay kezgan ovchi boʼlar,
Koʼp kezgan sinchi boʼlar.

Umrim uzun boʼlsin desang,
Oʼz ishingni puxta qil.

Xatosiz mergan boʼlmas.

Xom kallada xom xayol,
Kal kallada ming xayol.

Chakki barakat — behuda harakat.

Chiniqmagan xoʼroz bir choʼqishda qochar.

Chiniqqanga chang yuqmas.

Choʼldagi choʼpondan yo uydagi qizdan soʼra.

Choʼlqurbaqaning koʼngli oqqush goʼshtini tusar.

Elga kulgu boʼlguncha,
Erga tulki boʼl.

Eski yilning hisobi —
Yangi yilning sabogʼi.

Eshitganga ishonma, koʼrganingga ishon.

Eshitgandan koʼrgan yaxshi,
Oʼzini koʼrib bilgan yaxshi.

Eshishni bilmasang, qayiqda oʼtirma.

Yanglishmaydigan ogʼiz yoʼq,
Qoqilmaydigan — tuyoq.

Yaxshi-yomonning farqini bilmagan,
Аrzon-qimmatning narxini bilmas.

Yaxshi ish bitirar,
Yomon ish yitirar.

Yaxshi ish ulgi boʼlar,
Yomon ish kulgi boʼlar.

Oʼzga mushtini yemagan oʼz mushtini botmon der.

Oʼzi bilmas, kishidan soʼramas.

Oʼzi qilolmagan qilganni koʼrolmas.

Qaynoq sut ichib ogʼzi kuygan
Qatiqni ham puflab ichar.

Qalovini topsang, qor yonar.

Qari bilganni pari bilmas.

Qari bor uyda pari bor.

Qari ot koʼp yoʼl bilar.

Qari tovuq qarchigʼaydan qoʼrqmas.

Qari qiz qozi boʼlar,
Sari itga rozi boʼlar.

Qarining ham qarisi bor,
Parining ham parisi bor.

Qariyali uyda qoʼy ham omon, boʼri ham yoʼq.

Qargʼani qoʼrqitsang, botir boʼlar.

Qirqqa davr qirq yoʼldan,
Qirq birdan bir yoʼldan.

Qirqqa kirmay, narxga kirmas.

Qush qanoti bilan uchadi,
Quyrugʼi bilan qoʼnadi.

Qoʼl qoʼlni tanir,
Koʼr — yoʼlni.

Qoʼlga oʼrgangan qush qirda adashar.

Qoʼli singanning dardini qoʼli singan biladi.

Hayt desa, it yugurar,
Itdan avval — qiz.

Har kim ham chaqilar,
Yaxshi ot ham qoqilar.

Read 566 times Last modified on Tuesday, 17 December 2019 11:25