Adabiyotlar 622452 ta
Videodars 982 ta
Audiokitob 2205 ta

 

buxdu.uz

buxdu.uz

Thursday, 19 December 2019 05:30

Vanadiy.

1830-yilda shved kimyogari Nils Gabriel Sefstryom (1878-1845) tomonidan domna pechidagi qoldiqlar ichidan kashf qilingan vanadiy elementi, Skandinaviya xalqlari mifologiyasida go‘zallik ma’budasi sifatida gavdalanuvchi Vanadis qahramoni sharafiga nomlangan. Haqiqatan ham, vanadiyning turli oksidlanish darajasiga ega birikmalari turli xil juda chiroyli ranglarda namoyon bo‘ladi. Kimyogar mutaxassisligiga ixtisoslashgan o‘rta va oliy ta’lim muassasalarida anorganik kimyo bo‘yicha talabalarga beriladigan standart topshiriqlardan biri – ammoniy vanadatning rangsiz eritmasini hosil qilish asnosida, ketma-ket ko‘k-yashil-binafsharang eritmalarni olish tajribasi hisoblanadi. Adolat yuzasidan aytish joizki, ushbu tajribani Sefstryom vanadiyni rasman kashf qilishidan avvalroq ham kimyogarlar yaxshi bilishgan. Ya’ni, aslida, vanadiy avvalroq kashf qilib bo‘lingan edi. Xususan, 1801-yilda Meksikalik kimyogar-mineralolog Andres Manuel del Rio (1764-1846) ushbu tajribani o‘tkazgan. Lekin, del Rio o‘zi ushbu kashfiyotning ahamiyatini anglab yetmagan va chuqur tekshirib o‘tirmasdan, undan voz kechgan. Manbalarga ko‘ra, del Rio tajribalarda xrom elementi tufayli rang o‘zgarishlari yuzaga kelmoqda deb o‘ylagan ekan. Ya’ni, u aslida vanadiyni kashf qilganini o‘zi bilmagan. Undan keyinroq ham, olmon kimyogari Fridrix Vyoler (1800-1882) vanadiyni olgani haqida ma’lumot mavjud. Faqat, Vyoler kasallanib qolgani uchun kashfiyotni mantiqiy yakuniga yetkaza olmagan. Natijada, vanadiyni mustaqil element sifatida kashf etganlik sharafi Sefstryomga nasib etdi.

 

Thursday, 19 December 2019 05:26

Titan.

Ushbu metallni 1795-yilda nemis kimyogari Martin Genrix Klaport (1743-1817) tomonidan kashf etgan deb hisoblanadi. U rutil minerali tarkibidan, o‘sha paytda hali noma’lum bo‘lgan metall oksidini ajratib olgan edi. O‘z kashfiyotiga olim titan deb nom berishga qaror qilgan.

Thursday, 19 December 2019 05:24

Toriy.

1828-yilda mashhur shved kimyogari Yens Yakob Berseliusga Norvegiyadan noyob bir mineral keltirib berishadi. Olim ushbu mineralni tadqiq qilar ekan, uning tarkibida ilgari fanga ma’lum bo‘lmagan yangi kimyoviy element mavjudligini aniqlagan. Berselius ushbu yangi kashf etilgan elementni,

Thursday, 19 December 2019 05:22

Prometiy.

Aslida kimyogarlar neodim va samariy elementlari orasidagi katakni to‘ldirishi zarur bo‘lgan sirli siyrak yer elementini qidirish asnosida prometiyni bir necha marta «kashf etishgan». O‘sha «kashfiyotlar» asnosida, prometiyning turli davrlarda turlicha nomlari ham bo‘lgan.

Tuesday, 17 December 2019 09:32

Goʼzallik va xunuklik haqida maqollar

Maqol deb xalqning ijtimoiy-tarixiy, hayotiy-maishiy tajribasi umumlashgan badiiy, obrazli mulohazalardan iborat hikmatli soʼzlarga aytiladi. Maqol oʼzbek tilida maqol, tojiklarda zarbulmasal, ruslarda poslovitsa, arablarda (jonli soʼzlashuvda) naql, turklarda ata soʼzi atamasi bilan yuritiladi. Maqol atamsi arabcha [قوڶ] – qavlun – gapirmoq, aytmoq soʼzidan olingan. Ushbu sahifada Goʼzallik va xunuklik haqida maqollar keltirilgan

Tuesday, 17 December 2019 09:29

Saxiylik va baxillik haqida maqollar

Maqol deb xalqning ijtimoiy-tarixiy, hayotiy-maishiy tajribasi umumlashgan badiiy, obrazli mulohazalardan iborat hikmatli soʼzlarga aytiladi. Maqol oʼzbek tilida maqol, tojiklarda zarbulmasal, ruslarda poslovitsa, arablarda (jonli soʼzlashuvda) naql, turklarda ata soʼzi atamasi bilan yuritiladi. Maqol atamsi arabcha [قوڶ] – qavlun – gapirmoq, aytmoq soʼzidan olingan. Ushbu sahifada Saxiylik va baxillik haqida maqollar keltirilgan

Tuesday, 17 December 2019 09:25

Mehmon va mehmondoʼstlik haqida maqollar

Maqol deb xalqning ijtimoiy-tarixiy, hayotiy-maishiy tajribasi umumlashgan badiiy, obrazli mulohazalardan iborat hikmatli soʼzlarga aytiladi. Maqol oʼzbek tilida maqol, tojiklarda zarbulmasal, ruslarda poslovitsa, arablarda (jonli soʼzlashuvda) naql, turklarda ata soʼzi atamasi bilan yuritiladi. Maqol atamsi arabcha [قوڶ] – qavlun – gapirmoq, aytmoq soʼzidan olingan. Ushbu sahifada Mehmon va mehmondoʼstlik haqida maqollar keltirilgan

Tuesday, 17 December 2019 09:21

Odob va odobsizlik haqida maqollar

Maqol deb xalqning ijtimoiy-tarixiy, hayotiy-maishiy tajribasi umumlashgan badiiy, obrazli mulohazalardan iborat hikmatli soʼzlarga aytiladi. Maqol oʼzbek tilida maqol, tojiklarda zarbulmasal, ruslarda poslovitsa, arablarda (jonli soʼzlashuvda) naql, turklarda ata soʼzi atamasi bilan yuritiladi. Maqol atamsi arabcha [قوڶ] – qavlun – gapirmoq, aytmoq soʼzidan olingan. Ushbu sahifada Odob va odobsizlik haqida maqollar keltirilgan

Tuesday, 17 December 2019 09:18

Tarbiya va odat haqida maqollar

Maqol deb xalqning ijtimoiy-tarixiy, hayotiy-maishiy tajribasi umumlashgan badiiy, obrazli mulohazalardan iborat hikmatli soʼzlarga aytiladi. Maqol oʼzbek tilida maqol, tojiklarda zarbulmasal, ruslarda poslovitsa, arablarda (jonli soʼzlashuvda) naql, turklarda ata soʼzi atamasi bilan yuritiladi. Maqol atamsi arabcha [قوڶ] – qavlun – gapirmoq, aytmoq soʼzidan olingan. Ushbu sahifada Tarbiya va odat haqida maqollar keltirilgan

Tuesday, 17 December 2019 09:17

Ilm, kasb-hunar va ilmsizlik haqida maqollar

Maqol deb xalqning ijtimoiy-tarixiy, hayotiy-maishiy tajribasi umumlashgan badiiy, obrazli mulohazalardan iborat hikmatli soʼzlarga aytiladi. Maqol oʼzbek tilida maqol, tojiklarda zarbulmasal, ruslarda poslovitsa, arablarda (jonli soʼzlashuvda) naql, turklarda ata soʼzi atamasi bilan yuritiladi. Maqol atamsi arabcha [قوڶ] – qavlun – gapirmoq, aytmoq soʼzidan olingan. Ushbu sahifada Ilm, kasb-hunar va ilmsizlik haqida maqollar keltirilgan