Adabiyotlar 622452 ta
Videodars 982 ta
Audiokitob 2205 ta

 

Geografik atamalar (1685)

Thursday, 19 December 2019 00:00

Amplituda, harorat amplitudasi

Written by

Amplituda, harorat amplitudasi - sutka (sutkalik amplituda), oy (oylik amplituda) va yil davomida (yillik amplituda) eng baland harorat bilan eng past harorat orasidagi farq.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Amaliy landshaftshunoslik

Written by

Amaliy landshaftshunoslik - amaliy geografiyaning asosiy tarmoqlaridan biri. Amaliy landshaftshunoslik turli amaliy maqsadlar uchun tabiiy-geografik rayonlashtirish, yerlarga xo`jalik nuqtai nazaridan baho berish, rayonni rejalashtirish, tibbiyot landshaftshunosligi kabi masalalarni o`z ichiga oladi.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Alyuminiy rudalari

Written by

Alyuminiy rudalari (lotincha aluminus- achchiqtosh) - alyumi­niy metali olinadigan tog` jinslari va minerallar. Alyuminiy, asosan, boksitdan, so`ngra alunit, kaolinit va boshqa minerallar hamda tog` jinslaridan olinadi. Boksitdan boshqa alyuminiy rudalari tabiatda tarqalishi va giltuproqni oson ajratishi jihatidan sulfatlar va silikatlar guruhiga bo`linadi. Sulfatlar tabiatda kam; ular­ning tarkibida giltuproq kam bo`lishiga qaramay sanoatda undan kaliy tuzlari, oltingugurt va sulfat kislota ham olinadi.Alyuminiy ruda konlari: Ural, Qozog`iston, G`arbiy va Sharqiy Sibir, Qrim yarim oroli; chet ellarda - Gvi­ana (Janubiy Amerika), Yamay­ka oroli, Braziliya, Hindiston, Veng­riya, Xitoy, Fransiya va b. O`zbe­kistonda alyuminiy rudalarining deyarli barcha turlari uchraydi; Angrendagi Kao­linit va Gushsoydagi alunit kon­lari shular jumlasidandir.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Alp tipidagi relyef

Written by

Alp tipidagi relyef - muzlik relyefi shakllari keng tarqalgan baland tog` relyefi. Alp tipidagi relyef tog`larning tepasidagi qor-muzlik mintaqasida - nival mintaqada uchraydi. Uning xarakterli shakllari o`tkir chuqqilar, tik qoyalar, chuqur va tor vodiylardir. Alp tipidagi relyef Oltoy, Tyanshan, Pomir va Kavkaz kabi baland tog`li o`lkalarda tarqalgan.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Alp va subalp o`tloqlari

Written by

Alp va subalp o`tloqlari - o`rmonlar mintaqasidan yuqorida va doimiy qor va muzliklardan pastda bo`lgan baland tog` o`tloqlari: tog`lar joylashgan geografik kenglik, iqlim va yonbag`ir ekspozitsiyasiga qarab alp va subalp o`tloqlari turlicha balandlikda: Alp tog`larida, Kavkazning g`arbiy qismida 1700-3000 metr, Himolay tog`larining janubiy yonbag`rida 3200-5000 metr balandlikda bo`ladi. Iqlimning nihoyatda sovuq bo`lishi, qorning qalin bo`lib, uzoq vaqt (6-10 oy) yotishi oqibatida alp va subalp o`tloqlari o`simliklari xilma-xil ko`p yillik o`tlar va pakana butalardan (rododendron va b.) iborat. Ko`pgina o`simliklar rang-barang yirik gullar ochadi. Alp va subalp o`tloqlari mintaqasining tog` o`rmonlari yaqinidagi quyi qismida subalp o`tloqlari uchraydi. Namgarchilik serob va iqlim bir oz iliq bo`lganidan bu yerlarda bo`yi 1,5-2,5 metr xilma-xil o`tlar qalin o`sadi, subalp o`tloqlaridan yuqorida iqlim o`ta sovuq bo`lganidan o`tlar pakana bo`lib, alp o`tloqlarini hosil qiladi. Hayvonlar kam. Aksari tik qoyalardan yura oladigan hayvonlar (tur, serna, kiyik, tog` qo`yi) yoki uzoq uyquga kiradigan hayvonlar (yumronqoziq, pishchuxa va boshqa kemiruvchilar); qushlardan - tog` kurkasi, kaklik yashaydi. Alp va subalp o`tloqlaridan yozgi yaylov sifatida foydalaniladi.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Alp mintaqasi

Written by

Alp mintaqasi - mo`tadil va subtropik kengliklardagi tog`larning ancha baland qismida, yuqorida doimiy qor va muzliklar, pastda subalp mintaqasi orasida joylashgan balandlik landshaft mintaqasi. Bu mintaqada sovuq baland tog` iqlimi, tog` toshloq, torfli, nordon tuproqlar, past bo`yli siyrak o`tloqlar va soyalar xarakterlidir. Shimoliy kengliklardagi tog`larda alp mintaqasi o`rnida tog`-tundra va yalang tog` landshaftlari tarqalgan.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Alp burmalanishi

Written by

Alp burmalanishi - Yer tarixining kaynozoy erasida ro`y bergan tog` burmalanishi. Shu burmalanishda vujudga kelgan Alp tog`lari nomi bilan atalgan. Alp burmalanishi davrida hozirgi mavjud ko`p tog` tizmalari hosil bo`lgan. Bular ikkita tog` mintaqasini tashkil etadi: 1) Alp-Himolay (Pireneya, Andalusiya, Atlas, Apennin, Alp, Bolton, Karpat, Kavkaz, Kichik Osiyo, Eron, Hindikush, Himolay, Birma) va 2) Tinch okean (Koryak, Kamchatka, Saxalin, Yapon, Yangi Gvineya, Yangi Zelandiya, Antarkti­da, And, Kordilera) tog`lari mintaqalari.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Alunit

Written by

Alunit (fransuzcha alun - achchiqtosh) - alyuminiy, kaliy va boshqalardan iborat mineral. Alunitdan achchiqtosh, kaliy tuzlari, oltingugurt, sulfat kislota va alyumi­niy olinadi. Alunitning Ozarbayjonda, O`zbekistonda esa Gushsoy, Oqtosh, Oqsoqota va boshqa joylarda konlari topilgan.