Adabiyotlar 622452 ta
Videodars 982 ta
Audiokitob 2205 ta

 

XOREOGRAFIYA

Rate this item
(0 votes)

XOREOGRAFIYA (yun. choreia - raqs va ... grafiya) - 1) shartli belgilar asosida yoki so`zlar b-n bayon etish orqali raqsni yozish. 15-a. oxiridan raqsni yozish bo`yicha urinishlar bo`lgan bo`lsa-da, asosan, 17-a. oxiri - 18-a. boshlaridagina bal va sahna raqsi nazariyasini ishlab chiqilgani tufayli bir guruh fransuz baletmeysterlari va raqs o`qituvchilari raqsni yozib olish tizimini ishlab chiqdilar. X. atamasi dastlab R. Fyoye tomonidan Xoreografiya, yoxud raqs yozuvi san`ati kitobi (1700)da qo`llanilgan. 20-a. davomida dunyoning turli mamlakatlarida raqs yozishning 70 dan ortiq tizimlari joriy qilingan bo`lib, shu asosda xalq raqslari, balet spektakllarini yozib olish yo`lga qo`yilgan. Ularni, asosan, 3 toifaga bo`lish mumkin: raks harakatlarini shartli belgilar b-n ifoda qilish, so`z b-n bayon etish va nota yozuvida shartli belgilar qo`shib yozish. Oxirgi bandi Xitoy va Janubiy Koreyada keng tarqalgan. O`zbekistonda garchi raqs asrlar davomida yashab, rivojlanib kelgan bo`lsa-da, o`tmishda raqs yozilmagan. Natijada qanchadan-qancha mumtoz va xalq raqslari izsiz yo`qolib ketgan. 1936- 41 y.lardagina etnograf Iraida Vaxta Katta o`yin nomli Farg`ona raqs turkumini so`z b-n yozib olgan. Unga G`ulom Zafariy va musiqashunos ye. Romanovskaya yaqindan yordam bergan. Shu davrda Usta Olim Komilov b-n Tamaraxonim Doira darsi mashg`ulotlarini yaratib, shu asosda yosh ijrochilarni tarbiya qila boshlagan. Ammo raqs yozuvini yaratish uchun muayyan bir tizim ishlab chiqish lozim edi. Bu ishni Roziya Karimova raqs harakatlari asosida ishlab chiqdi. Farg`ona raqsi, Xorazm raqsi, Buxoro raqsi qo`llanmalari, O`zbek raqslari darsligi va b.; 2) xalq raqsi yo`nalishidagi va balet spektakllarini ijod qilish san`ati. Shu ma`noda X. atamasi 19-a. o`rtalaridan qo`llana boshlagan. Shu sababli baletmeyster atamasi o`rniga ba`zan xoreograf atamasi ishlatiladi; 3)

Read 155 times
More in this category: « DUVOZDAH MAQOM XOTAMBANDI »