Adabiyotlar 622452 ta
Videodars 982 ta
Audiokitob 2205 ta

 

QASIDA

Rate this item
(6 votes)

QASIDA (arab. - ko`zlamoq, niyat qilmoq) - Sharq mumtoz adabiyotidagi she`riy janrlardan biri. Q. biror shaxsning (ko`pincha hukmdorning) madhiga bag`ishlangan. Q. uchun ko`tarinki, tantanavor ohang xos. Hajmi 20 baytdan 200 baytgacha bo`lishi mumkin. G`azalga o`xshab qofiyalanadi (aa, ba, va, ...). Kompozitsiyasi g`azalga nisbatan murakkab bo`lib, nasib (yoki tashbib) deb ataluvchi lirik muqaddima, gurezgoh (qochish joyi; nasibdan asosiy qism - madhga o`tish vazifasini bajaruvchi bayt yoki baytlar), madh (maqtov) va mamduh (maqtalayotgan shaxs) haqidagi duo va matlabni o`z ichiga oluvchi xulosa qismlardan iborat. Q. mazmuniga ko`ra, Q.i. bahoriya, Q.i ishqiya, Q.i holiya (o`z ahvolidan shikoyat tarzida), Q.i hamriya (may b-n bog`liq tasvir), Q.i hazoniya (kuz tasviri), Q.i faxriya (shoirning o`z iste`dodidan faxrlanishi), Q.i hajviya tipida bo`lishi mumkin. 11- 12-a.lardan uning mazmun va mavzu doirasi kengayib, falsafiy, axloqiy, ijtimoiy Q.lar ham yozilgan. O`zbek mumtoz Q.lari arab va fors qasidachiligi zaminida yuzaga kelgan, uning ilk namunalari Devonu lug`otit turkda uchraydi. 15-a.da Sakkokiy, Lutfiy, Alisher Navoiy, Gadoiy, Amiriylar ijodida Q. o`zining yuqori bosqichiga ko`tarilgan. Keyingi davrda o`zbek adabiyotida Munis va b. shoirlar ham bu janrga murojaat qilganlar. Hozirgi o`zbek adabiyotida ham Q. janrida bir qancha asarlar yaratilgan.

Read 1650 times
More in this category: « DUVOZDAH MAQOM QAShQARChA »