Adabiyotlar 622452 ta
Videodars 982 ta
Audiokitob 2205 ta

 

G`IJJAK

Rate this item
(2 votes)

G`IJJAK - torli-kamonli musiqa cholg`usi. O`zbek, tojik, uyg`ur, qoraqalpoq, turkmanlarda hamda kamon, kemancha nomi b-n ozarbayjon, arman, gruzin, eron, turk va b. Sharq xalqlarida keng tarqalgan. O`rta asr musiqa risolalarida bayon etilgan rivoyatlarga ko`ra uni (g`ipchak nomi b-n) Forobiy yaratgan, Ibn Sino dastlabki 2 torini kvartaga sozlagan, Qulmuhammad Udiy esa G`.ka 3- torni qo`shgan. Ungacha 2 simli G`.da ipakdan eshilgan yoki simli aks-sado beruvchi torlar soni 8-11 tagacha bo`lgan. G`.ning yumaloq cho`michsimon kosasi oldin qovoq, kokos yong`og`idan, hozirda yog`och (tut, yong`oq) g`o`lachasidan o`yib yasaladi va kosasi og`ziga teri yoki pufak tortiladi. Pardasiz dastasining bir uchiga quloqlar o`rnatiladi, bir uchi esa kosaxona ustiga joylashadi. Dasta b-n kosaxonaning umumiy uzunligi 550-900 mm atrofida. Hozirda G`.ning torlar soni 3-4 bo`lib, kvarta-kvintaga sozlanadi. Ular dastaning yuqori qismida joylashgan shayton xarak va kosaxona ustidagi xarakka yotqiziladi. Umumiy diapazoni 4 oktavadan ortiq. G`.ning inson ovoziga yaqin, nozik va dardli tovushi, qochirimlarga boy, xonaqoiy ijro uslubi tufayli milliy mumtoz musiqa ansambllarida asosiy o`rin tutadi. Navoiyning Majolis un-nafois asarida aytilishicha, G`.ni chala bilish barcha saroy sozandalari uchun shart bo`lgan. O`rta asrda Alijon G`ijjakiy, Xo`ja O`zbek G`ijjakiy kabi san`atkorlar mashhur bo`lgan. O`zbekistonda G`. ijrochiligining o`ziga xos uslublari, asosan, Andijon, Buxoro va Xorazm an`anaviy maktablari orqali namoyon bo`lgan. Farg`ona vodiysi hofizlik san`ati hamda surnay ijrochilik an`analari ta`sirida shakllangan Andijon maktabi (T.Jalilov, G`.Hojikulov, E.Ro`ziboev, YU.YUsupov va b.) mayda urg`u (aksent)lar, kuy tuzilmalarini uzmasdan chalish yo`llari, surnayga xos qochirimlar singdirilganligi b-n ajralib turadi. K. Jabborov, G`.Toshmatov, M.Niyozov, M.Muhammedov ijrosida Surnay Irog`i, O`yin Munojoti, Dugohi Husayniy hamda Kezarman (G`.Toshmatov), Gul mavsumi K.Jabborov) kabi G`. kuylari mashhur. Mahalliy musiqa an`analari (ayniqsa, Shashmaqom yo`llari) negizida qaror topgan Buxoro maktabiga G`.ning xuddi titrayotgan kamonni yurg`izib sadolanishi, har bir pardani o`zida to`lqinlatib (tebranish) tezlashishi xos. Buxoro G`.chilik maktabi

Read 363 times