Adabiyotlar 622452 ta
Videodars 982 ta
Audiokitob 2205 ta

 

Madaniyat va san`at atamalari (931)

Thursday, 19 December 2019 00:00

BEZAK

Written by

BEZAK - 1) narsa, buyumlarga ishlangan naqsh, gul, pardoz; amaliy san`at va me`morlikda keng ishlatiladi. O`simliksimon (islimiy) va handasiy (girih) naqshlar bezatilayotgan yuza(buyum sirti)da bo`yama, chizma, o`yma, bosma, qadama va b. usullarda, me`morlikda shuningdek g`isht va b.ni turlicha terib hosil qilinadi; 2) ziynat beruvchi buyum. Zargarlikda taqinchoklar, miskarlikda suvdon, kosa, piyola; zardo`zlik yoki kashtado`zlikda choyxalta, oynaxalta, dorpech, kirpech, qoziqdungi va b.

Thursday, 19 December 2019 00:00

BAHRI BAYT

Written by

BAHRI BAYT (arab, bahr - vazn va bayt so`zidan) - ijodiy musobaqa. Bunda maxsus qoida b-n navbatma-navbat bayt aytib tortishishadi. B. b.ning 2 turi bor: 1) qatnashuvchilardan biri aytgan baytning oxirgi so`zi qaysi harf b-n tugagan bo`lsa, ikkinchisi birinchi so`zni xuddi shu harf b-n boshlab bayt aytadi; 2) qatnashuvchilardan biri ikkinchisiga qaerga borgani, kimnikiga qo`ngani, qo`noq joyda kimni ko`rgani, qanday ovqat yegani va qanday qo`shiq aytgani yoki eshitgani haqida so`roq beradi. Javob beruvchi so`roqqa biror joyning nomini aytadi. Keyingi har bir so`roqqa o`sha joy nomining oxirgi harfi b-n boshlanadigan jumla yoki qo`shiq b-n javob qaytaradi. Tortishuv tomonlardan biri yengilgunga qadar yoki muayyan vaqt mobaynida shu tartibda davom etadi.

Thursday, 19 December 2019 00:00

BAYAN

Written by

BAYAN (qadimgi rus baxshi-shoiri Boyan nomidan) - klavishli, tilchali-damli cholg`u asbob, xromatik garmonika. B.ning tayyor akkordli va tanlama (bir necha oktava uchun basda to`liq xromatik gammali, standart akkordsiz) xillari bor.

Thursday, 19 December 2019 00:00

BAXSHI

Written by

BAXSHI (mo`g`ulcha va buryatcha b a x sh a, bag`sha - ustod, ma`rifatchi; sanskritcha bhikshu - qalandar, darvesh) - xalq dostonchisi. Qo`shiq va dostonlarni yoddan kuylovchi, aytuvchi, avloddan-avlodga yetkazuvchi san`atkor. B. so`zi ba`zan shaman ma`nosida ham qo`llanadi. Dostonchilarni esa yuzboshi, soqi, sannovchi, jirov deb ataydilar. B.lar, asosan, ikki toifaga - ijrochi va ijodkor B.larga bo`linadi. Ijrochi B.lar, asosan, ustozidan o`rgangan dostonlarni juz`iy o`zgarishlar b-n aynan kuylasalar, ijodkor B.lar og`zaki epik an`ana asosida dostonning o`z variantlari, hatto ular asosida yangi dostonlar ham yaratadilar. Bunday B.lar shoir deb ham yuritiladi. Mas., Ergash shoir, Fozil shoir, Po`lkan shoir, Abdulla shoir, Xidir shoir va b. B. doston va qo`shiqdarni qo`biz, do`mbira, dutor kabi sozlar jo`rligida kuylaydi. Xorazm B.lari dostonlarni asosan, dutor, qisman tor b-n ijro etadilar, ularga g`ijjak va bo`lamonda sozchilar jo`r bo`ladilar. Doston kuylash, shogird yetishtirishda qatiy tartib, qonun-qoidalarga rioya qilingan.

Thursday, 19 December 2019 00:00

BASTAKORLIK

Written by

BASTAKORLIK - YAqin va O`rta Sharq mamlakatlarida an`anaviy, mumtoz musiqa uslubi zaminida yuzaga kelgan badiiy an`ana, ijodiy kasb turi, musiqa ijodchiligi. Quyidagi ijod shoxobchalarni o`z ichiga oladi: 1) xalq orasida tanilgan muayyan kuy yoki ashula yo`lining o`zgacha mustaqil ko`rinishi (qayta ohangga va usulga solib, mualliflashtirilgan namunasi)ni yaratish; 2) ma`lum cholg`u kuylarning - ashula, ashula yo`llarining - cholg`u variantlarini yaratish; 3) bir necha kuy, qo`shiq yoki ashulalarni umumlashtirib bir asar yaratish; 4) mustaqil asarlar (o`tmishda asosan kuy, qo`shiq va ashula yo`llari, hoz. davrda boshqa janrlarda ham) ijod etish.

Thursday, 19 December 2019 00:00

BASTAKOR

Written by

BASTAKOR (fors - bog`lash, bog`lov, mashg`ulot, ish) - an`anaviy, mumtoz musiqa asarlari muallifi.

Thursday, 19 December 2019 00:00

BASTAI NIGOR

Written by

BASTAI NIGOR - O`n ikki makom turkumida ma`lum shu`ba nomi. Ma`lumotlarga ko`ra, uning yaratuvchisi Nigor taxallusli bastakorga nisbat berilgan. Xorazm maqomlarida B. N. (Bastanyor) cholg`u qismi o`rin olgan.

Thursday, 19 December 2019 00:00

BASSO OSTINATO

Written by

BASSO OSTINATO (ital basso ostinato - qat`iy bas) - musiqada variatsiya shakllaridan. Asarda o`zgaruvchi yuqori ovozlar jo`rligida pastki (bas) ovoz ko`p marta takrorlanishiga asoslanadi.