Adabiyotlar 622452 ta
Videodars 982 ta
Audiokitob 2205 ta

 

Matematik atamalar (159)

Thursday, 19 December 2019 00:00

Epitsikloida

Written by

Epitsikloida - yunoncha epi - «teppasida», «dan» va kykloeides - «doirasimon». Tekislikda radiusi Kga teng bo`lgan qo`zg`almas aylana bo`ylab, sirpanmay harakatlanuvchi r radiusli aylana nuqtasi chizgan traektoriya.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Entropiya

Written by

Entropiya - yunoncha entropia- «aylanish», «o`zgarish». Xar qanday termodinamik tizimning holat funktsiyalaridan biri. O`z holiga qo`yilgan (tashqi kuch ta`sir etmayotgan) berk tizimda jarayon qaysi yo`nalishda sodir bo`lishini ifodalaydi.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Ellips

Written by

Ellips - yunoncha ellipsis - «etishmaslik». ikkinchi tartibli yassi yopiq egri chiziq.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Ekstsentrisitet

Written by

Ekstsentrisitet - lotincha ex - «ajralish», «dan» va centrum - «markaz». Konus kesimidagi bir nuqtadan fokusgacha bo`lgan masofaning o`sha nuqtadan toki direktrisagacha bo`lgan masofaga nisbati.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Ekstremum

Written by

Ekstremum - lotincha exstremum - «chetki». Biror to`plamda funktsiyaning maksimum yoki minimum qiymati.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Evolьventa

Written by

Evolьventa - lotincha evolvens - «echilgan», «echiluvchi». Egri chiziqning egrilik markazlari geometrik o`rni bo`lgan egri chiziq; egri chiziq o`z evolyutasiga nisbatan evolьventa deyiladi.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Shkala

Written by

Shkala - lotincha scalae - «zinapoya». 1) o`lchash asboblarining hisoblash qurilmasidagi belgilar yoki raqamlar majmuidan iborat qism (lineyka yoki limb). Teng bo`laklarga bo`lingan, kvadratik, logarifmik; to`g`ri chiziq yoki doira bo`ylab joylashgan bo`ladi. Teng bo`laklarga bo`lingan to`g`ri chiziqli shkalalarga chizma va o`lchov lineykalari, doira bo`yicha joylashganlariga soat mili va boshqalar kiradi; 2) fizik kattaliklar (issiqlik, shamol kuchi) va boshqalar darajasini o`lchaydigan, aniqlaydigan kattaliklar tizimi; 3) ish haqining tadrijiy o`sib yoki kamayib borishini ko`rsatuvchi raqamlar majmui.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Kasr

Written by

Kasr - Kasr (arab. كسر - bo`lak, parcha) - matematikada birning bitta yoki bir nechta qismidan (bo`lagidan) iborat son. Kasr ikkita butun sonning nisbati bilan ifodalanadi: n/m. Bu yerda m kasrning maxraji, n bo`lsa surati deyiladi. Maxraj chiziqning ostiga (yoki ketiga), surat bo`lsa chiziqning ustiga (yoki oldiga) yoziladi. Maxraj bir sonni necha bo`lakka bo`linganini ko`rsatadi, surat bo`lsa shu kasrda shunday ulushlardan nechta borligini ko`rsatadi. Masalan, 3/4 kasrida surat 3 dir va u kasr teng uch bo`lakni ifodalashini ko`rsatadi. Maxraj bo`lsa 4 dir va u to`rtta bo`lak bir bo`lib butunni hosil qilishini anglatadi. Matematikada a/b ko`rinishida yozsa bo`ladigan barcha sonlar ratsional sonlar to`plamiga kiradi. Bu yerda a va b butun sonlardir va b 0 ga teng emas (b‡0).Kasr sonlar yaqqol surat yoki maxrajli bo`lmasligi ham mumkin, masalan o`nli kasr, foiz, manfiy darajalar (mos ravishda 0,01, 1% va 10−2; bularning har biri 1/100 ga teng). Butun sonni ham maxraji 1 ga teng kasr ko`rinishida yozish mumkin: masalan 7 va 7/1 bir-biriga teng. Kasrlar nisbat va bo`linmalarni ifodalashda ham ishlatiladi. Masalan, 3/4 kasr 3:4 nisbat va 3 ÷ 4 bo`linmani ifodalaydi.