Adabiyotlar 622452 ta
Videodars 982 ta
Audiokitob 2205 ta

 

Matematik atamalar (159)

Thursday, 19 December 2019 00:00

Diagonalь

Written by

Diagonalь - (yunoncha dia - «uzra» va gonium - «burchak» yoxud «burchakdan burchakka») ko`pburchak diagonali - ko`pburchakning bir tomonida yotmaydigan ikki uchini birlashtiruvchi to`g`ri chiziq kesmasi.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Deferent

Written by

Deferent - (lot. defero - eltuvchi, aralashtiruvchi) sayyora deferenti - geotsentrik olam sistemasida sayyoralarning sirtmoqsimon harakatini tushuntirish uchun kiritilgan aylana. Markazi Yerda bo`lgan deferent bo`ylab sayyora emas, balki epitsikl deb ataladigan boshqa aylananing markazi bir me`yorda harakatlanadi, sayyora esa epitsikl bo`ylab harakatlanadi, deb faraz qilingan.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Deduktsiya

Written by

Deduktsiya - (lot. deductio - «xulosa chiqarish») mantiq qoidalariga ko`ra xulosa chiqarish. Dastlab formal mantiqda umumiylikdan xususiylik, ayrimlik tomon muhokama yuritishga aytiladi.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Grafik

Written by

Grafik - (yunoncha graphikos- «chizilgan») 1) biror kattalik (masalan tezlik)ning boshqa kattalik (masalan vaqt)ga bog`liqligini yaqqol ko`rsatish uchun qo`llaniladigan chizma. Masalan barograf havo bosimining vaqtga bog`liqlik grafigini chizadi; 2) ishlab chiqarish grafigi - biror korxonada mahsulot ishlab chikarishning chizma yoki jadval tarzida ifodalangan rejasi; 3) ish grafigi - poezdlar harakatini vaqt bilan bog`lab tuziladigan jadvali; 4) matematikada - funktsiyaning o`zgarish tarzi haqida yaqqol tasavvur beradigan egri chiziq [masalan y = f(x)].

Thursday, 19 December 2019 00:00

Gradus yoki daraja (lot gradus

Written by

Gradus yoki daraja (lot gradus - «qadam»). - yassi burchak birligi; to`g`ri burchakning 1/90 qismiga yoki doiraning 1/360 qismiga teng; ° belgi bilan belgilanadi. gradus=60=3600″, bu yerda ‘ - burchak minutlari, » - burchak sekundlari. Yoyiq burchak 180°ga teng. Gradus aylana yoyini o`lchash uchun ham ishlatiladi. Burchaklarni gradusda o`lchash 3000 yil avval Bobilda paydo bo`lgan. Hozirgi o`lchashlar o`z vaqtida qadimgi yunon olimi Ptolemey tomonidan amalga oshirilgan.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Gomotetiya

Written by

Gomotetiya - (yunoncha homos- «o`xshash», thetos - «joylashgan») tekislik yoki fazoning har bir L nuqtasiga M nuqtani mos qilib qo`yadigan almashtirish; bunda SM= SM k tenglik qanoatlantiriladi, bu yerda S - berilgan nuqta; u gomotetiyaning markazi deyiladi, k esa nolga teng bo`lmagan o`zgarmas son; bu son gomotetiyaning koeffitsienti deyiladi. k>0 bo`lganda L va M nuktalar boshi S bo`lgan bitta nurda yotadi, k

Thursday, 19 December 2019 00:00

Gipotsikloida

Written by

Gipotsikloida (yunoncha ὑπό gipo - «ostida», va κύκλος - aylana) yasovchi aylanadagi nuqtaning yo`naltiruvchi aylana ichki tomoni bo`yicha sirpanmay yumalashidan hosil bo`lgan tekis, ochiq va ravon egri chiziq.

Thursday, 19 December 2019 00:00

Gipotenuza

Written by

Gipotenuza - (yunoncha gyipotenusa - «tortiluvchi») to`g`ri burchakli uchburchakning to`g`ri burchagi qarshisidagi tomoni. Uchburchakning qolgan tomoni katetlar deb ataladi. To`g`ri burchakli uchburchakning gipotenuzasi va katetlari o`zaro bunday bog`langan: c2 = a2 + b2 Bunda: c - gipotenuza, a, b - katetlar.